ผู้เขียนบทความ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ทันตแพทย์หญิง ดร.สุทธิพลินทร์ สุวรรณกุล
เหงือกร่น
คำจำกัดความชองเหงือร่น หมายถึง สภาวะที่ขอบเหงือกนั้นอยู่ต่ำไปทางปลายรากฟันโดยอยู่ต่ำกว่า รอยต่อระหว่างเคลือบฟัน และเคลือบรากฟัน ส่งผลทำให้เกิดการโผล่ของรากฟันภายในช่องปาก โดยทั่วไป การเกิดสภาวะเหงือกร่นนั้นมักจะสัมพันธ์กับ ภาวะการสูญเสียกระดูกหรือ ลักษณะของกระดูก ที่บางหรือเกิด การสลายตัวไปจนเกิดเป็นช่องโหว่ของกระดูกร่วมด้วย
ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะมีความกังวลเกี่ยวกับสภาวะเหงือกร่น เนื่องจากสภาวะเหงือกร่นนั้น ส่งผล ต่อความสวยงามและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยหลายประการ อาทิ เช่น ผู้ป่วยอาจจะรู้สึกมีอาการเจ็บปวด หรือ อาการเสียวฟันจากสภาวะเหงือกร่น เพราะมีการออกมาของรากฟัน หรือมีการเผยออกมาของเนื้อฟัน
เหงือกร่นส่งผลต่อความสวยงาม โดยเฉพาะในบริเวณฟันหน้า เหงือกร่นทำให้เกิดการสะสมของ คราบจุลินทรีย์ และส่งผลทำให้เกิดการอักเสบของเหงือกตามมาได้ เนื่องจากเหงือกร่นทำให้เกิดการโผล่ออก มาของรากฟัน ดังนั้น ผู้ป่วยจึงเพิ่มโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดรากฟันผุได้ การเกิดการสึกของฟัน เนื่องจากเหงือก ร่นทำให้เกิดการเผยออกมาของบริเวณเนื้อฟันในช่องปากมากขึ้น หากร่วมกับการดูแลช่องปากที่ผิดวิธี เช่น การแปรงฟันด้วยเทคนิคที่ไม่ถูกต้อง จะยิ่งส่งเสริมทำให้เกิดการสึกของฟันได้มากขึ้น
วิธีการจัดการสภาวะที่ตามมาหลังจากการเกิดเหงือกร่น
1. การเกิดภาวะเสียวฟัน ทันตแพทย์ควรแนะนำให้ผู้ป่วยเลือกรับประทานอาหาร ซึ่งไม่ส่งผลทำให้ เกิดการ กระตุ้นภาวะการเสียวฟัน หรือทำให้เกิดการสูญเสียเนื้อฟันมากขึ้น ได้แก่ อาหารที่มีรสเปรี้ยว อาหารที่มีรสจัด เครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของกรดคาร์บอนิก เช่น น้ำอัดลม
2. ใช้สารกันเสียว หรือยาทาแก้เสียวฟัน เพื่อลดอาการให้กับผู้ป่วย สารกันเสียวฟัน ได้แก่ ฟลูออไรด์ เฉพาะที่ซึ่งใช้ทาที่ผิวฟัน เช่น ฟลูออไรด์วานิช สารกันเสียวฟันซึ่งมีส่วนผสมของคลอเฮกซิดีน และไทมอล หรือการ เคลือบหลุมร่องฟัน
3. การบูรณะฟันด้วยการทำครอบฟัน หรือการอุดฟัน
กรณีที่มีรากฟันผุ
วิธีการป้องกัน ได้แก่ การแนะนำเรื่องโภชนาการ ทันตแพทย์ควรแนะนำวิธีการทำความสะอาดฟัน ซึ่งไม่ส่งผลทำให้ เกิดการสึกของฟันมากขึ้น
การสอนวิธีการแปรงฟัน และการทำความสะอาดซอกฟันที่เหมาะสม การเสริมโดยการให้ฟลูออไรด์ เพื่อป้องกันฟันผุ การแต่งรูปร่างของฟัน หากกรณีมีลักษณะรอยผุที่ตื้น รวมไปถึงการบูรณะฟันเพื่อปิดบริเวณ ดังกล่าวไม่ให้มีการสัมผัสกับสิ่งแวดล้อมภายในช่องปากที่ทำให้เกิดการผุอย่างต่อเนื่อง
กรณีสุดท้าย ได้แก่ การบูรณะฟันเพื่อความสวยงาม ได้แก่ การทำครอบฟัน การทำวีเนียร์ หรือการ ทำซิลิโคนมาเพื่อมาปิดบริเวณช่องที่เกิดขึ้นระหว่างซี่ฟัน แต่ปัจจุบันไม่นิยมเนื่องจากทำให้เกิดการสะสมของ คราบจุลินทรีย์ได้มากขึ้น
วิธีการสุดท้าย ได้แก่ วิธีการปิดรากฟันที่โผล่ด้วยวิธีการทางศัลยกรรมปริทันต์ อย่างไรก็ดี วิธีการ ดังกล่าว จะต้องพิจารณาถึงความเหมาะสม และข้อบ่งชี้รวมไปถึงข้อจำกัดและความสำเร็จ ในการปลูกเหงือก ด้วยเช่นกัน
เห็นได้ว่าภาวะเหงือกร่นนั้น มีสาเหตุที่ทำให้เกิดขึ้นได้หลายประการ บางปัจจัยสามารถที่จะป้องกัน และแก้ไขได้ แต่บางปัจจัยส่งผลทำให้เกิดลักษณะทางคลินิกและความเสียหายซึ่งยากแก่การบูรณะ ดังนั้น การ ป้องกันการเกิดภาวะเหงือกร่นในอนาคต เราสามารถที่จะป้องกันโดยการมาพบทันตแพทย์ เพื่อตรวจวินิจฉัย และรักษาโรคเหงือกอักเสบที่เป็นในระยะต้น โดยกำจัดสาเหตุซึ่งสามารถและทำได้โดยมีความยุ่งยาก ในการรักษาน้อย จะทำให้เราสามารถมีเหงือกที่มีสุขภาพดีมีความสวยงามและมีการใช้งานฟันได้อย่าง เป็นปกติโดยที่ไม่ต้องกังวลเรื่องการเกิดสภาวะเหงือกร่น ซึ่งหากเป็นไปมากแล้วการแก้ไขก็จะทำได้ ยากมากขึ้น